EN 81-20 VE EN81-50 STANDARTLARININ İMALATCI FİRMALARA VE MONTAJ FİRMALARINA GETİRDİĞİ YENİ GEREKSİNİMLER

ÖZET

Asansörlerde ayrı ayrı alınan EN 81-1 elektrikli asansörler için ve EN 81-2 hidrolik asansörler için standartlar kapsamı birleştirilerek EN 81-20 ve EN 81-50 olarak yenilenmiştir. Bu yenilikler imalatçı ve montaj firmaları için farklı gereksinimler ortaya çıkarmıştır.


GİRİŞ
EN 81-20/50 gelen değişiklikler EN 81-1/2 olarak bildiğimiz temel standartların yerine getirilmiştir. Son 20 yılda asansör standartları için yapılmış en geniş değişikliği kapsar. EN 8120/50 standartlarındaki değişiklikler üretim yapan firmalarda test ve sertifikasyon yükümlülüğünü arttırmakta, montaj yapan firmaların üretim ve tasarım yöntemini etkilemektedir. Temel amaç asansörlerde kullanıcı ve çalışan için daha güvenli tedbirler alınmasını sağlamaktır. Temmuz 2014 tarihinde yayınlanan bu standartlar Temmuz 2017 ‘ye kadar geçiş sürecinde kabul edilip bu tarihe kadar EN 81-1/2 ve EN 81-20/50 geçerli olacaktır. Ağustos 2017’de ülkemizde de EN 81-20/50 geçerli olacak EN 81-1/2 yürürlükten kalkacaktır.

5.3 Durak ve kabin kapıları
Kabin giriş kabin kapısıyla olmalı ve kuyu üzerindeki açıklıklar kat kapıları ile donatılmalı bu kabin kapı elektrik motorlu sürtünmeli kayar panelli olmalı ve kat kapısı panellerini sürmelidir. Kat ve kabin kapıları kapatılmış iken, gerekli açıklıklar hariç, durak ve kabin girişlerini tamamen kapatmalıdır. Kapı boşlukları 6mm fazla olamamalıdır. (Cam panelli kapılarda çocukların güvenliği için bu değer özel bir güvenlik önlemi alınmaz ise paneller arası ve yan dikme arası 4mm indirilmiştir).


5.3.4 Yatay kapı açıklıkları
Mekanik olarak birleştirilmemiş yatay sürgülü kabin ve durak kapıları (bk. Şekil 10), Kapalı kapılar arasındaki herhangi bir boşluğa Şekil 10’a göre 0,15 m çapındaki bir topun yerleştirilmesi mümkün olmamalıdır.
5.3.5 Durak ve kabin kapılarının dayanımı  
Kat kapıları EN 881-58 standarrtında yangına dayanım test standartında belirtilddiiği gibi olmaalıdır.   2 kat  vve kabin kapıları için mekanik dayanım, daire veya kare kesitli 5 cm  ’lik bir alan üzerine                                                                                                 yüzde   her eşit   olarak   dağıtılmış   300  N’luk   bir   sstatik   kuvveet,   her   iki  hangi   bir   noktada   panele/çerçeveye dik açılarda uygulandığı  zaman,  kapılar   aaşağıdaki şekil    değişikkliğini göstermeden dayanmalıdır:  
1 mmm’den daha büyük kalıcı şekil değişikkliğine,   15 mmm’den daha büyük elastik şekil değişikliğine
Ve bu test sonrası güvenlik fonksiyonları etkilenmemelidir.  
  
Dair 2 statik ve veya kare kesitli 100 cm  ’lik bir alan üzerine eşit olarak dağıtılmış 10000 N’luk bir   kuvvet, durak kapıları için iniş (veya biniş) tarafından, kabin kapıları için kabininin içerisinden,   panel  veya  çerçevenin  her  hangi  bir  noktasına  dik  açılarda  uygulandığı  zaman,  kapılar,   fonksiyonelliği ve güvenliği etkileyen önemli kalıcı şekil değişikliği olmaksızın  dayanmalıdır.   Azami boşluk payı 10 mm dir. 


Cam panelli kat ve kabin kapıları
Panelleri çizelge 5 darbe noktalarında, durak yanindan veya kabinin ifindern, yumuşak darbeli sarkaç Cihazinin (EN 81-50: 2014, Madde 5.14) 800 mm duşme yuksekligine eşdeger bir darbe enerjisi ile çarpmasi sonucu aşagidakiler uygun bulunmali
1)    Kalici şekil degişikligi olabilirligi yonunden,
2)    Kapi donaniminin butunlugunde bir kayip bulunmamalidir. Kapi donanimi, kuyu boşlugu içerisine 0,12m’den daha buyuk boşluklarin olmadigi bir konumda kalmalidir,
3)    Sarkaç deneyi sonrasinda kapilar çalişabilir olmalari gerekli degildir,
4)    Cam elemanlar için çatlaklar bulunmamalidir
Agir darbeli sarkaç cihazinin (EN 81-50: 2014, Madde 5.14) 500 mm’lik bir duşme yuksekliğine eşdeger bir darbe enerjisi, çizelge 5’e gore durak tarafindan veya kabinin içerisinden darbe noktasinda çerçevede kapi panelleri veya cam panellerin ortasinda bir darbe Madde 5.3.7.2.1 a)’da belirtilenden daha buyuk cam paneller uzerine uygulandiginda, aşagidakiler tespit edilmelidir:
1)    Çatlaklarin olmadigi,
2)    Azami 2 mm fapindaki yongalar harif camin yuzeyinde hasar olmadigi.
En kotu durum deneye tabi tutulmalidir. En kotu durumu belirlemek mumkun degilse, iki veya tum varyantlar deneye tabi tutulmalidir.
Açıklama
Yumuşak darbeli sarkaç deneyi için darbe noktasi
o Agir darbeli sarkaç deneyi için darbe noktasi
Cam paneller lamine olmali ve Tedarikçinin ismi ve ticari markasini, cam tipini ve kalinlik bilgilerini içermelidir.

5.3.6.2.2 Yatay sürgülü kapılar
Durak ve/veya kabin kapisi ve bu/bunlara sabit bir şekilde (rij it) baglanmiş mekanik elemanlarin kinetik enerjisinin ortalama kapanma hizindaki hesaplanan ve olçulen degeri 10’u aşmamalidir
Koruyucu tertibat minimum 50 çapinda engelleri algilamali ve kabin kapisi eşigi uzerinde en az 25 mm ve 1600 mm arasindaki mesafe uzerinden açikligi ortmelidir, Kapiyi kapatilirken, kalici engelleri ortadan kaldirmak için koruma tertibati onceden belirlenmiş bir surenin sonrasinda devre dışı kalabilir.
Koruyucu tertibatin devre dışı birakilmasi veya ariza durumunda, asansor çalışmaya devam ediyorsa, kapilarin kinetik enerjisi 4 J’ e sinirlandirilmali ve akustik sinyal, kapi (kapilarin) herhangi bir zamandaki kapanmasinda ?ali§malidir.
Kapinin açılmasini veya kapanmasini engellemek için gerekli kuvvet etkisi, kapi hareket seyrinin uçte biri hariç olmak uzere 150 N’u aşmamalidir.
Cam kapi durumunda, oncu panel/panellerin on kenar kalinligi 20 mm'den daha az olmamalidir. Cam kenarlari yaralanmaya neden olmamasi için duzlenmiş olmalidir.
h)    Camdan yapilmiş kapilar, Madde 5.3.7.2.1 a)’ya gore goruş panelleri hariç olmak uzere, bir engel durumunda kapinin durdurulmasi ve 150 N’ a kadar açma kuvvetinin sinirlandirilmasi için vasitalar ile donatilmalidir.
i)  Çocuklarin ellerinin suruklenmeden onlemek için, Madde 5.3.7.2’de belirtilenden daha buyuk boyutlu camdan yapilmiş yatay olarak otomatik çaliştirilan surgulu kapilar, aşagidakiler yardimiyla riski asgariye indirecek vasitalarla donatilmalidir.
1)    Asgari 1,10 m yukseklige kadar buzlu cam veya buzlu malzeme uygulamasinin herhangi birinin kullanimi ile kullaniciya a9ik tarafta saydam olmayan cam yardimiyla veya
2)    Eşik ustunde en az 1,60 m’ye kadar parmaklarin varliginin algilanmasi ve açılış yonunde kapi hareketini durdurma veya
3)    Azami 4 mm’ye kadar kapi panelleri ve çerçeve arasindaki boşlugun sinirlandirilmasi eşik ustunde asgari 1,60 m’ye kadar. Aşinma nedeniyle bu deger 5 mm’ye ulaşabilir.
Girintiler (çerçeveli cam vb.) 1 mm’yi aşmamali ve 4 mm boşluk dahil edilmelidir. Kapi paneline bitişik çerçevenin dış kenari uzerindeki azami yariçap, 4 mm’den daha fazla olmamalidir.


5.3.8 Durak kapılarının kilitlenmesi ve kilitli olmasının denetlenmesi
Her bir durak kapisi, Madde 5.3.8.1 ‘nin geregini yerine getiren bir kilitleme tertibatina sahip olmalidir. Bu tertibat, kasitli kotu kullanimlara karşı korunmuş olmalidir.
Madde 5.12.1.4 ve 5.12.1.8’deki istisnai durum haricinde kapali konumdaki bir durak kapisinin tam kilitlenmesi, kabinin hareketinden once olmalidir. Kilitlenme, Madde 5.11.2’ye uygun olarak bir elektrikli guvenlik tertibati ile saglanmalidir.
5.3.9.1.2 Elektrikli guvenlik tertibati, kilitleme elemanlari en az 7 mm baglanmadikça etkin olmamalidir (bk.Şekil 12).
5.3.9.1.3 Kapi paneli/panellerinin kilitlenme Şartini saglayan elektrikli guvenlik tertibati elemani, araya başka mekanizma girmeden kilitleme elemani tarafindan zorlayici mekanik etkiyle çaliştirilmalidir.
5.3.9.1.7 Kilitleme tertibati, EN 81-50:2014, Madde 5.2’de ongorulen deney sirasinda guvenligi olumsuz etkileyen kalici şekil degiştirmeden veya kopmadan, kilit seviyesinde ve kapinin a9ilma yonunde uygulanan aşagidaki asgari kuvvetlere dayanmalidir:
a) Surgulu kapilarda 1000 N
5.3.9.1.8    Kilitleme hareketi; agirlik kuvveti, kalici miknatis veya yaylar etkisiyle gerçekleşmeli ve surdurulmelidir. Yaylar kilavuzlanmiş ve sıkıştırma ile çalişan tipten olmali, kilidin açik oldugu anda yaylarin sarimlari sıkışmış durumda olmamalidir (birbirine degmemelidir).
Kilitleme tertibati uzerinde; Kilitleme tertibati imalatçisinin ismi, Tip inceleme sertifikasinin numarasi, Kilitleme tertibati tip bilgileri bulunmalidir.
5.3.9.3 Acil durumda kilidin açılması
Durak kapilarinin her biri, aşagidaki şekil 13‘de belirtildigi gibi kilit açma uçgenine uygun bir acil durumda kilit açma anahtari yardimiyla dişaridan açilabilir olmali.
Kilit açma uçgenin konumu dikey duzlemde ise duragin ust yuksekliginde 2,00 m’yi aşmamalidir, Yatay duzlemda ise 2,70 m aşmamali, kilit afma anahtari 0,20 m daha buyuk olmasi durumunda ozel bir alet olarak kabul edilmiştir ve montaj yerinde hazir bulundurulmalidir.
5.3.9.3.4 Durak kapilarinin kabin kapisi tarafindan tahrik edildigi durumlarda, kabin kilit açilma bolgesinin dişinda iken her ne sebeple olursa olsun durak kapisi afildiginda, bir tertibat (agirlik veya yaylar) durakkapisinin kapanmasini ve kilitlenmesini temin etmelidir.
5.3.9.3.5    Kuyu boşluguna giriş kapisi bulunmuyorsa, durak kapisindan farkli kapi kilitlenmesi, Madde 5.2.2.3’e gore kuyu boşlugu taşinabilir merdiveninden 1,80 m yukseklikte ve azami 0,80 m yatay mesafede guvenli bir şekilde gerfekleşmeli veya kalici montaj edilmiş tertibat, kuyu boşlugunda bulunan bir kişinin kapi kilidini açmasina imkan vermelidir.
5.3.13 Kabin kapılarının kapalı kalmasını sağlayan elektrikli güvenlik tertibatı
Her bir kabin kapisi, Madde 5.3.13.1‘de belirtilen §artlara uygun olacak §ekilde Madde 5.11.2’ye uygun olarak kapinin kapali kalmasini saglayan bir elektrikli guvenlik tertibatiyla donatilmalidir
5.3.15 Kabin kapısının açılması
5.3.15.1 Kilidin afik oldugu bolgede (Madde 5.3.8.1) herhangi bir nedenden dolayi asansor durursa, 300N’dan daha buyuk olmayan bir kuvvet ile aşagidaki konumlarda el ile kabin ve durak kapisini afmak mumkun olmalidir:
a)    Durak kapisi, acil durum kilit afma anahtari veya kabin kapisi yardimiyla kilit açilmiş olmasi ile kilidin açilmiş olmasindan sonra duraktan,
b)    Kabin içinden
5.3.15.2 Kabin içerisinde bulunan kişi tarafindan kabin kapisinin açilmasini sinirlandirmak için bir tertibat, aşagidaki şekilde saglanmalidir:
a)    Kabin hareket ettiginde, kabin kapisi afilmasi, 50 N daha fazla bir kuvvet gerektirmeli ve
b)    Kabin Madde 5.3.8.1’de belirtilen bolge dişinda iken, kabin kapisini sinirlama mekanizmasinda 1000 N bir kuvvet ile 50 mm den daha fazla afmak mumkun olmamali ve ayni zamanda otomatik bir guç çalişmasi altinda kapi açilmamalidir.


SONUÇ
EN 81-20/50 standartlari ile yapilan yenilikler, insan ve yuk asansorlerinde kullanici ve çalişanlar için daha guvenli hale getirilmektedir. Uygulamanin tasarim aşamasindan son kontrol ve degerlendirme aşamasina kadar birimler arasi dogru iletişim ile daha verimli sonuçlar alinabilmek mumkundur.


KAYNAKÇA
[1]    TURK STANDARTLAR ENSTITUSU TS EN 81-20 Ekim 2014 Asansorler - yapim ve montaj için guvenlik kurallari - insan ve yuk taşima amaçli asansorler -Bolum 20: insan ve yuk asansorleri.
[2]    TURK STANDARTLAR ENSTITUSU TS EN 81-50    2014 Asansorlerin yapimi ve
kurulumu için guvenlik kurallari - Muayene ve deneyleri- Bolum 50: Asansor bileşenlerinin tasarim kurallari, hesaplari, muayeneleri ve deneyleri.

Teknik Bilgiler > Asansör Yönetmeliği (YENİ)

Ara

Eko Anket

Asansör Bakımını Yaptırıyormusunuz ?
Evet
Hayır
Seyrek
Sonuçları göster

Asansör Dünyası

+11
+11°
+
Tekirdag
Cumartesi, 09